خانه حامد؛ خانه ای که بود+ تصاویر

خلیج فارس: بنای تاریخی موسوم به خانه حامد‌‌‌ د‌‌‌ر بند‌‌‌ر تاریخی بوشهر با قد‌‌‌مت ۱۵۰سال و به‌جا‌ماند‌‌‌ه از د‌‌‌وره قاجار چندی پیش تخریب شد‌‌‌.

با تخریب این بنا، ند‌‌‌ا خاتمی‌فر، د‌‌‌انشجوی د‌‌‌کتری مرمت ابنیه و بافت‌های تاریخی د‌‌‌انشگاه هنر اصفهان با ارسال مطلبی به «خلیج فارس»، اهمیت این بنا و ماجرای تخریب این اثر تاریخی د‌‌‌ر شهر بوشهر را تشریح کرد‌‌‌ه است که د‌‌‌رپی می‌آید‌‌‌.

خانه که بود

در بندر تاریخی بوشهر، ایستاده بر کرانه خلیج تا ابد پارس، بنایی تاریخی به قدمت یکصد و پنجاه سال یادگاری از دوره قاجار بنام “حامد” میزبان سازنده و چندین نسل از خانواده حامد تا سال ۱۳۹۰ بود. خانه ای که در سال ۱۳۴۲ به تیغ تخریب خیابان کشی های عهد پهلوی نیمی از آن فرو ریخته بود اما در پیوندی هنرمندانه و هماهنگ با بافت تاریخی بوشهر، نیم دیگر جانی دوباره یافته بود و با فرم جدیدش باز هم در اذهان شهروندان و ساکنین علاقه مند خود همچنان خاطره می ساخت.

این بنا با وجود مساحت کم و ابعاد کوچکش ارزش های معماری بزرگی را درخود نهفته داشت و تصاویر آن در کنار کشتی مشهور رافائل در خاطره جمعی شهروندان باقی بود و هر روز با ٱن همه ارزش و موقعیت بی نظیرش در نبش دو خیابان عمود بر هم و مشرف به دریا، نگاه هر بیننده ای را در خود متوقف می نمود.

تلاقی خانه حامد با کشتی رافائل

سرانجام پس از فراز و فرودهای بسیار و تلاش های فراوان برای بودنش، خانه حامد ماه پیش به کام نابودی کشیده شد.

آنچه که طی سالهای ۹۰ تا ۹۴ بر این بنا گذشت و فرجام تلخی که بر آن روا داشته شد، خود حکایتی پر درد است از کاستی های اجتماعی ـ اقتصادی، فنی ـ قانونی و تشکیلاتی ـ مدیریتی که در نبود اراده ای مستحکم برای حفظ و احیاء آثار تاریخی، برگ برگ شناسنامه و هویت این بنا را نابود کرد.

شرایط سخت زندگی برای مالک و ساکنی که در سن کهولت به سر می برد، فرسودگی بنا علی رغم مرمت های سطحی صورت گرفته در سالهای ۸۱ و ۸۹ توسط سازمان میراث فرهنگی، نداشتن توان مالی لازم برای حفظ و احیاء در نبود حمایت های قانونی و مالی کارآمد دولتی و دلایلی از این دست، مالک این بنای ثبت شده را بر آن داشت تا در جستجوی خریداری باشد که دل در حفظ اثر داشته باشد و با راهنمایی گرفتن و در جریان قراردادن سازمان میراث فرهنگی اقدام به فروش این اثر ماندگار کند، به این امید که مالک جدید باسرمایه گذاری مناسب، به آن رونق و جانی تازه بخشیده و همچنان نام خانواده حامد در کنار ماندگاری بنا، مانا شود.

تصویری قدیمی از خانه حامد

بدین ترتیب در سال ۱۳۹۰ این بنا به مالک جدید واگذار شد. اقدامات اولیه مالک جدید برای استقرار سفره خانه ای سنتی در آن، نشان از حفظ اثر داشت و امید آن می رفت تا در سایه نظارت، هدایت و حمایت موثر دستگاههای ذیربط، فصلی نو در حیات این بنا آغاز شود و آن را به الگویی مناسب برای سایر بناهای بافت و جاذبه ای برای عموم شهروندان و گردشگران تبدیل کند، افسوس که با غفلت نهادهای مربوطه به ویژه شهرداری و میراث فرهنگی از وظایف ذاتی و نقش سازنده خود در روند مرمت و احیاء از یک سو و نداشتن آگاهی کامل مالک از پیچیدگی های امر و لزوم برخورد کاملا تخصصی با آن از دیگر سو، موجب شد که با شتابزدگی و سطحی نگری در سرپوشیده کردن تراس رو به دریا و حیاط مرکزی، کالبد بنا به طور کامل تغییریافته و با الحاقاتی بی هویت، سیما و اصالت آن نیز کاملا مخدوش گردد.

آنچه که با صرف هزینه ای قابل توجه حاصل شده بود هیچ شباهتی به تصویری که از خانه حامد در اذهان مردم نقش بسته بود نداشت و با عدم استقبال مردم، کاربری جدید آن نیز از نظر اقتصادی ناکام ماند. این گونه بود که مبالغ هزینه شده از سوی مالک جدید به عنوان سرمایه شخصی و اصالت اثر تاریخی، به عنوان سرمایه ای ملی هر دو تباه شد.

موقعیت منحصر به فرد و ارزش تجاری ملک مذکور، نجات و حتی چند برابر کردن سرمایه شخصی را ممکن می کرد، امکانی که با تخریب و نوسازی محقق می شد. هر چند که کسب مجوز تخریب چنین اثری آن هم به عنوان یکی از بناهای شاخص در پهنه ساحلی بافت تاریخی بوشهر که در فهرست آثار ملی ثبت می باشد در ابتدا غیر ممکن  می نمود.

در آخرین روزهای پائیز ۹۲ بخشی از استخوان بندی ساختمان به گونه ای تخریب شد که آن را ناپایدار کرده و فرو ریختن بام و سایر بخش ها را در پی داشت. نقش فعال و سازنده گروههای دوستدار میراث فرهنگی و رسانه های جمعی در این خصوص، باعث شد تا شهرداری و سازمان میراث فرهنگی وادار شوند با طرح نجات بخشی، از آن رفع خطر کرده تا در گام بعدی و با تامین منابع مالی و اجرای طرح مرمت، اصالت را به اثر بازگردانند، گامی که هرگز برداشته نشد.

طرح نجات بخشی خانه حامد

در انبوهی از کاستی های قانونی، تعدد مراجع تصمیم گیرنده با تفاسیر متفاوت از قوانین و همچنین نبود اراده ملی و ساز و کار مناسب در حفاظت از آثار تاریخی، در نهایت کسب مجوزهای تخریب و نوسازی برای چنین اثری ممکن شد و در کمال ناباوری، مالک پس از تلاش فراوان توانست با کسب رأی از دیوان عدالت اداری، در برابر چشمان بهت زده همشهریان اقدام به تخریب خانه تاریخی حامد نماید و حسرت درک زیبایی های این اثر و همچنین هویت و ارزش های معماری آن را برای فرزندان مان باقی گذارد.

تخریب خانه حامد

FavoriteLoadingاضافه کردن به علاقه مندی ها!

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

theme
کانون تبلیغات و گرافیک لیان شهرکانون تبلیغات و گرافیک لیان شهرکانون تبلیغات و گرافیک لیان شهرکانون تبلیغات و گرافیک لیان شهرکانون تبلیغات و گرافیک لیان شهر